Van Boom tot Blokfluit

Ella Siekman, blokfluitbouwer in Twisk (Noord-Holland)
Kijkje in de werkplaats en interview

Als eerste valt op, dat het in de werkplaats zo lekker ruikt. Een combinatie van cederhout en lijnolie,waar de fluiten mee behandeld worden.

We stellen onze eerste vraag:
Waarvan wordt een blokfluit gemaakt?

Ella: Oude (bv renaissance) blokfluiten werden van europees hout gemaakt: buxus,esdoorn, peren, pruimen......
Later, toen er handel werd gedreven met de tropen ( denk aan de V.O.C.) ook tropische houtsoorten, zoals ebbenhout en palissander.

Blokfluiten werden in de baroktijd soms ook prachtig versierd met zilver, ivoor of met houtsnijwerk.

Op de foto zie je van links naar rechts verschillende
houtsoorten, nl:

• Buxushout
• Perenhout
• Ahorn, zo heet esdoornhout ook wel.
• Ebbenhout
• Rozehout, dat is geen hout van een roos, maar het is wel mooi rozerood.

Eigenlijk moet je het hout in je hand houden. Dan voel je het verschil in gewicht en structuur. Ebbenhout is bv. veel zwaarder en harder dan ahorn.

Waar komt de naam blokfluit vandaan?

Ella: Een blokfluit is een buis met een conisch gat binnenin, dus een gat dat van boven naar beneden kleiner wordt.

Deze buis wordt aan de bovenkant afgesloten met een stukje hout,namelijk het BLOK van de blokfluit.

Dit blok is meestal een stukje cederhout, dat precies op maat wordt gemaakt, zodat er alleen een spleet overblijft om door te blazen: de kernspleet.
Je ziet het blok aan de onderkant van de bek zitten.

Cederhout kent iedereen wel! Potloden en sigarenkistjes worden er oa. van gemaakt. Het ruikt heel lekker!

Hoe maak je een blokfluit?

Ella: Je zoekt een mooi stuk hout uit en daar boor je een gat in. Met een kleine boor voor bv. een sopranino of met een grote boor voor bv. een basblokfluit.

Je begint met het maken van de binnenkant van de blokfluit. Als je eerst de buitenkant zou maken en daarna een gat erin zou boren, dan zou je bijna altijd scheef boren. Dit komt door de nerven van het hout.

Daarna vorm je de binnenkant met een ruimer.
Dit is een soort boor die speciaal voor elke fluit wordt gemaakt. Deze ruimer schraapt als het ware de binnenkant in vorm.

Pas als de binnenkant klaar is, maak je de buitenkant. Dit gebeurt met een draaibank en draaibeitels.

Op de draaibank (een machine) draait het stuk hout heel hard rond. Dan houd je daar voorzichtig een speciale beitel (een soort mes) tegenaan. Deze snijdt de vorm in het hout, zodat je de buitenkant van de fluit ziet ontstaan.

Renaissancefluiten zijn vrij recht van vorm. Barokfluiten hebben meer ribbels en randjes, wat dus meer werk is!

IIn het kopstuk snijd je het labium (lip). Dit wordt dun en erg kwetsbaar!
Het labium brengt de lucht in de blokfluit aan het trillen. Zo ontstaat het geluid.
In het midden- en voetstuk boor je de vingergaten, 8 stuks.
Vroeger heette een blokfluit ook wel " flute a neuf trous". Uit het Frans vertaald betekent dit: fluit met negen gaten.
Er zaten nl. twee pinkgaten in de blokfluit; een gat voor als je met de rechterhand beneden speelde en een gat voor als je met de linkerhand beneden speelde.Het gat dat niet gebruikt werd,was met bijenwas dichtgestopt.

Als laatste wordt de blokfluit gestemd.

Dit kan gebeuren door de vingergaten groter te vijlen. Soms moet het gat iets kleiner worden, dan kun je een beetje bijenwas in het vingergat doen. De boring (binnenkant van de fluit) heeft ook invloed op de stemming. Soms moet er op bepaalde plaatsen wat hout uit de fluit gehaald worden en soms moet er een beetje bijenwas in.

bzzzzzzz....

WARNING....OPGEPAST.......

Ga nooit zelf aan een fluit prutsen!
Het lijkt een fluitje van een cent, maar straks is je fluit geen cent meer waard!

Ik hoop, dat je er wat van hebt opgestoken.

Misschien zie ik je nog eens in mijn werkplaats!

Veel groeten van
Ella Siekman

Mijn adres is:
Dorpsweg 129
1676 GH Twisk
siekmanblokfluitbouw@quicknet.nl
Foto's : Simone Luijendijk- Arts